Η φιλοσοφία του Τεκτονισμού συμπλέκεται με τη θεώρηση του θεϊκού και ανθρώπινου χαρακτήρα.

α) του ΘΕΟΥ, ως μια εσωτερική αυθύρπακτη οντότητα.

β) του ΑΝΘΡΩΠΟΥ, σαν μια αθάνατη ύπαρξη, που προετοιμάζεται στην τωρινή ζωή για ένα αιώνιο μέλλον.

Αυτά τα δύο δόγματα, της ενότητας του Θεού και της αθανασίας της ψυχής συγκροτούν την φιλοσοφία του Τεκτονισμού. Μέσω της φιλοσοφίας διδάσκει την αγάπη, τον αλτρουισμό, την φιλία, και όλα εκείνα τα αγαθά αισθήματα αφού σκοπός του είναι η  αυτογνωσία μέσω της οποίας έρχεται η πνευματική και ηθική τελειοποίηση κάθε ανθρώπου. Ετσι, εργάζεται συνεχώς για την πνευματική ανόρθωση της ανθρωπότητας μέσα από την ειρηνική και βαθμιαία πνευματική ανύψωση του ατόμου.

Την πνευματική αυτή ανόρθωση ο τέκτων μαθητής ή μαθήτρια την κατορθώνει μέσω δύο τρόπων: ο πρώτος είναι μέσω της παράδοσης και των μύθων γιατί κάθε ένας από αυτούς τους τεκτονικούς μύθους είναι και έκφραση μιας φιλοσοφικής αλήθειας. Ο δεύτερος τρόπος είναι η μέθοδος των συμβόλων. Κάποτε όλη η γνώση του κόσμου μεταφερόταν με σύμβολα. Σύμφωνα με την προέλευση της λέξης, «συμβολίζω» σημαίνει «συγκρίνω ένα πράγμα με ένα άλλο».Ως εκ τούτου, ένα σύμβολο είναι η έκφραση μιας ιδέας που προήλθε από την σύγκριση ή την αντιδιαστολή με κάποιο αντικείμενο με ηθική αντίληψη ή χαρακτηριστικά. Ετσι, λέμε ότι το αλφάδι είναι το σύμβολο της ορθότητας της συμπεριφοράς. Ο Τεκτονισμός είναι μια φιλοσοφία που διδάσκεται με αλληγορίες και σύμβολα με μοναδικό σκοπό να ερευνήσουμε την μυστηριώδη σημασία αυτών των μύθων και συμβόλων ώστε να εξάγουμε από αυτά ηθικές και φιλοσοφικές διδασκαλίες  που προορίζονται να μας διδάξουν τη φιλοσοφία του Θεωρητικού Τεκτονισμού.

 

Η παγκόσμια κραυγή, από άκρο σε άκρο στον Τεκτονικό κόσμο, είναι για Φως. Οι Στοές μας είναι το σχολείο, εργασία μας είναι η μελέτη ενώ μισθός μας είναι η μάθηση.

Ο Γκαίτε, Τέκτονας και ο ίδιος και ποιητής, γνώρισε και ένοιωσε όλον αυτόν τον συμβολισμό για τη ζωή και την εργασία του Τέκτονα, όταν έγραψε εκείνο το όμορφο ποίημα, που ο Carlyle πέταξε μέσα στη δική του ακατέργαστη αλλά εντυπωσιακή γλώσσα:

«Οι δρόμοι του Τέκτονα είναι ένα είδος ύπαρξης, και στην επιμονή του, είναι όπως είναι οι μέρες των ανθρώπων, σε τούτο τον κόσμο. Το μέλλον κρύβεται μέσα στη χαρά και στη λύπη. Ακόμα πιέζουμε πέρα για πέρα. Η άρνηση δεν μας υποτάσσει, άφοβοι μπροστά. Και μεγαλοπρεπής μπροστά μας κρυμμένη η σκοτεινή θύρα. Στόχος όμως των θνητών. Τα άστρα σιωπηλά στέκουν από πάνω μας, οι τάφοι κάτω μας σιωπηλοί. Ενώ ευσυνείδητα κοιτάζεις, έλα προμήνυμα του τρόμου, έλα φάντασμα και λάθος, μπερδεύοντας τους γενναίους, με αμφιβολία και υποψία. Αλλά ακούγονται οι φωνές, ακούγονται οι σοφοί, οι κόσμοι και οι εποχές. Διάλεξε καλά. Η επιλογή σου είναι σύντομη και εντούτοις χωρίς τέλος. Εδώ μάτια σε παρατηρούν, σε αιώνια ακινησία. Εδώ όλη η πληρότητα, είσαι γενναίος να σε ανταμείψω. Δούλευε και μην απελπίζεσαι». 

(Αποσπάσματα από το βιβλίο «Ο Συμβολισμός του Τεκτονισμού» του Albert G. Mackey, εκδόσεις ΔΙΟΝ)